بافت تاریخی یزد از نگاه سفرنامه نویسان خارجی

قدم زدن در بافت خشتی یزد و بالا رفتن از بناهای کاه گلی واسه توریست ها مثل رفتن به دنیای علاءالدین در داستان های هزار و یه شبه.

مقاله های در رابطه:

  • سفر به یزد؛ از بلندای بادگیر تا قلب قنات
  • میدون نقش جهان اصفهان از نگاه سفرنامه نویسان خارجی

یزد با وجود صنایع نساجی و ابریشم بافی و قرار گرفتن در مسیرهای اصلی بازرگانی به مدت های طولانی نقش مهمی در تجارت کشور اجرا می کرد. رونق تجاری شهر به معنی رفت و اومد بازرگانان به اونجا از نقاط مختلفه. این وسط مسافران کم و بیشتر از مشاهداتشان نوشته ان که شاید اولین و قابل توجه ترین اونا مارکوپولو باشه.

پول-نام-تصویر

مارکوپولو در سال ۱۲۷۲ میلادی از یزد دیدن کرد. اون علاوه بر اشاره به صنعت بافت ابریشم در شهر، یزد رو این جوری توضیح می کنه:

«شهر خوب و اصیلیه و تجارت زیادی در اونجا برقرار. اونا ابریشم مشخصی می بافند که یزدی/یسدی نامیده می شه و بازرگانان اون رو به جاهای جور واجور می فرستند. تا فاصله ی هفت روز از اینجا هیچ آبادی ای نیس».

نقشه

ادوارد براون، شرق شناس بریتانیایی، در سال ۱۸۸۸ به یزد سفر کرد و خاطراتش رو این جور نوشت:

«یزدی ها خیلی شیرین صحبت می کنن. در گفتگو با اونا از گویش شیرین و خوش آهنگشان لذت بردم. فکر ندارم کسی گویش یزدی ها رو بشنوه و هیچوقت اون رو از یاد ببره. به اندازه ای سخن گفتن اونا گیرنده س که فوراً محبت طرف سخن در دلش جای می گیرد. یه مرد سالخورده، که گفتار و رفتاری بامزه داشت، می گفت: «من یقین دارم که شما به اینجا اومده اید که در دین و دولت رخنه کنین؛ می خواهید همه دشت ها و آبادی ها و کوه ها و شهرها رو بشناسین که بعد در موقع گرفتن ایران ازش به کار گیری کنین».

اون وقت ازم درخواست کردن که نقشه ی منو ببینن. وقتی نقشه رو در برابر اونا پهن کردم صداهایی از حیرت برآوردند و حیرت زده می پرسیدن «چیجوری همه ایران روی نقشه کشیده شده» و ازم می خواستن که شهر یزد رو به اونا در نقشه نشون دهم.

روز دیگه که خواستم عزیمت کنم مرد سالخورده ای که دیروز به من بدگمان شده بود مثل این که تغییر باور داده باشه پس از خداحافظی ازم دعوت کرد تا اگر یه دوباره به اینجا گذارم افتاد به دیدن قلعه قدیمی «شواز» هم بروم.

بافت تاریخی یزد

جرج کرزن انگلیسی در سال ۱۸۹۲ می نویسد:

«یزد بازار بزرگ تجارته. در حدود پنجاه سال پیش، زرتشتیان یزد باب تجارت رو با هندوستان باز کردن که از اون پس به اندازه اهمیت آمیزی خیلی پیشرفت کرده و به معروفیت تجارتی این شهر افزوده. از این جهت، یزد در ایران وضعی بی مثل داره. هیچ گونه جنگ و جنگ و یا حتی شایعه ها مربوط به جنگ و نزاع در محلی که تا این اندازه در داخل کشور قرار گرفته وجود نداره و هیچ قسم تاخت و تاز مردم بادیه نشین به حدود و ثغور ایشون سرایت نمی کنه که این خود نگهبان دائمی وضع و بساط اوناس.

غریزه های تجاری اهالی یزد حتی از این رفتار اونا خوب هویداه که الاغ رو واسه سواری بر اسب ترجیح می بدن و بناهای خوش ظاهر و بازارهای پرجمعیت نشون دهنده زیادی نعمت و رفاه به وجود اومده توسط روزگار همراه صلح و کارشونه».

برابر گزارش کنسول انگلیس در یزد (۱۸۹۳)، اندازه سرمایه ی تجاری بازرگانان یزدی به حدود دو میلیون تومن می رسید. مطمئنا این مبلغ در اون زمان و در مقایسه با بقیه شهرهای کشور معرف اقتصادی شکوفا بوده.

بازار تاریخی یزد

وجود ثروتمندان در این شهر در سفرنامه ی هاکس، که سال ۱۳۱۱ خورشیدی مدت کوتاهی در یزد اقامت داشت، هم تأیید می شه. این روزا بازرگانان اون برو و بیاهای قبلی رو در شهر ندارن و بعضی خونه های اون بازرگانان قدیمی به اقامتگاهی واسه گردشگران بدل شده.

شهر تاریخی یزد تازه در ۱۸ تیر امسال (۱۳۹۶) در فهرست جهانی یونسکو قرار گفت اما قبل از اونم گردشگران رو به خود جذب می کرد. نمونه اش گردشگری کاناداییه، که اینجا خوشگل واسه عکاسی، رو در دی ماه ۹۱ این جوری توضیح کرده:

«بافت قدیمی شهر از بهترین جاها واسه گشت و گذار و گم شدنه؛ خیابون های باریک و رنگ فوق العاده ی دیواره ها و ساختار بناها حیرت انگیزند. خیلی از خونه ها درشان بازه و می توان وارد اونا شد و نگاهی انداخت؛ بعضی هاشون هم برج های بادگیر دارن که می تونید پایین اونا برید و خنک شدن واقعی بدون به کار گیری برق رو تجربه کنین».

موقعیت بافت تاریخی یزد روی نقشه

مسافر استرالیایی از اونجا با صفت خیره کننده یاد کرده:

«عاشق یزد و بافت قدیمی اش شدم؛ می تونستم روزا اونجا باشم. اونجا نانوایی ای سنتی پیدا کردم، نون تازه گرفتم و در پارک کوچیکی که در بین درختان انار محدود شده بود با پنیر خوردم. در اون طرف مردی در کوچه ای باریک داشت کاشی درست می کرد. اینا لحظات دوست داشتنی هرروزه ی اینجاس».

بافت تاریخی یزد

گردشگری که شهریورماه ۹۳ از کشور چک به یزد اومده بود، دیدن از اونجا رو مثل گشت و گذار در دنیایی دیگه توضیح کرده:

«مثل قدم زدن در فضای فیلم های تاریخیه. حتماً باید به بافت قدیمی یزد رفت. پیشنهاد می کنم دوبار به بافت قدیم برید: اول بین ساعت ۲ تا ۴ بعدظهر، که خیابون های تونل مانندش خالی هستن و پرتوهای خورشید از لابه لای چاله ها نظر می اندازند و دیگه حدود ساعت ۷ عصر که مردم در اون رفت و اومد می کنن».

بافت تاریخی یزد

مسافر آمریکایی اما انگار تونسته همتایی واسه یزد پیدا کنه:

«شهر خشتی خوشگلیه. جاهای زیادی در راه شهر قدیم هست اما بهتر اینه که فقط حظ کنین. یزد پتانسیل خوبی داره؛ اگه رویش سرمایه گذاری شه خیلی بهتر می شه. واسه تجربه ی واقعی خشت و گل به خیوه ی ازبکستان برید».

خیوه ازبکستان

خیوه ازبکستان

جون و انیا، زوج جهانگرد معروف انگلیسی، در خرداد ۹۴ به یزد رفتن و با اشتراک گذاشتن تجربه ی سفرشون خیلی ها رو مشتاق سفر کردن.

دانلود ویدیو

کامی (Kami)، دختر جهانگرد لهستانی که درست معروف شده، تجربه اش از سفر به بافت تاریخی یزد در شهریور ۹۴ رو در سایتش (mywanderlust) نوشته و اونجا رو، جدا از اینکه بهترین جای ایران دونسته، در کل یزد رو به عنوان زیباترین شهر کویری جهان معرفی کرده.

بافت تاریخی یزد

توریست چینی، که بعدظهر خود رو در بافت قدیم یزد کذرونده، در دی ماه ۱۳۹۵ می نویسد:

«محل خوبی واسه قدم زدنه؛ خوب از اون نگهداری می شه و خوشحالم که خیلی تجاری نشده. خوراک گم شدنه. خورشید یا مسجد کامل رو به عنوان نشونه در نظر بگیرین تا دریابید که در چه موقعیتی قرار دارین».

بافت تاریخی یزد

در خردادماه سال ۱۳۹۶، درست یه ماه قبل از اینکه بافت تاریخی یزد در فهرست جهانی یونسکو قرار گیرد، گردشگر کنجکاو فیلیپینی، که در بافت تاریخی به دنبال قنات زارچ می گشت، این جوری نوشته س:

«خیلی از نشونه ها در واقع دارن راه حرکت قنات رو نشون می بدن. داخل مسجد پایابی قرار داشت و در واقع یکی از دهانه های قنات بود. داخل مسجد یه راه پله بود که در عمق ۳۰ متری اون به چاه می رسید. بعدا فهمیدیم که قنات از پایین مجموعه امیرچخماق هم می گذره. وقتی در کافی شاپی داخل شهر بودم به صاحب اونجا درباره ی کشفیاتم از قنات گفتم. در عین ناباوری اون سرپوشی رو داخل مغازه اش کنار زد و نشون داد که یکی از چاه های قنات زارچ داخل مغازه اش هست؛ خیلی عمیق بود و می شد صدای جریان آب رو شنید.

قنات زارچ بیشتر از ۲۰۰۰ دهانه و ۱۰۰ کیلومتر طول داره و سندیه واسه اثبات اینکه ایرانیان استادان مهندسی هیدرولیک بوده ان. ماه دیگه پرونده ی یزد در اجلاس یونسکو در کراکوف لهستان بررسی می شه. امیدوارم یزد به حق خودش برسه».

بافت تاریخی یزد

، در اون اجلاس یزد به حق خودش رسید و شهرتش به رسمیت مزین گشت. بافت قدیمی یزد هر چیزی که غربی ها از دنیای شرق تصور می کنن رو برآورده می کنه؛ اونا اصلا اینجور بافتی رو در اروپا پیدا نمی کنن و به خاطر همین در اون غرق می شن. اونا مثل علاءالدین هزار و یه شب از خونه های خشت و گلی بالا می روند و روی بام بناها به نظاره ی غروب آفتاب می شینن.

  • یزد در یونسکو سندی بر تاریخ مهم فرهنگ شهرسازی در ایران
  • بیشتر از ۵۰ هزار گردشگر خارجی از اول امسال وارد یزد شدن

بافت تاریخی یزد

حضور تعداد زیادی گردشگر آمریکایی در طول ۵-۶ سال گذشته مهمه؛ طوری که می توان گفت پیروز گردشگران خارجی از اون کشور یا استرالیا و بریتانیا هستن.

زندان اسکندر، مسجد کامل، زورخانه و موزه ی آب مثل جاذبه های بافت قدیم یزد هستن که گردشگران خارجی دیدن از اونا رو پیشنهاد کرده ان.