پايان نامه ارشد رشته اقتصاد : راه‌کارهای مبارزه با فقر اقتصادی بر اساس کلام و سیره عملی امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) جهت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

 

عنوان کامل پایان نامه :

 راه‌کارهای مبارزه با فقر اقتصادی بر اساس کلام و سیره عملی امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) جهت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

قسمتی از متن پایان نامه :

انفاق‌های حضرت (ع)

کمک مالی به نیازمندان، خصوصاً کسانی مانند ایتام و خانواده‌های بی‌سرپرست و از کارافتادگان که دستشان از تمامی راه‌های کسب درآمد کوتاه شده است، در شیوه تخصیص درآمد امام دارای اولین اولویت است. ترتیب این اولویت در رفتار امام از موقعیت ممتاز ایشان در ایمان به خدا و روز جزا و پیمودن مراحل عالی تکامل وجودی، ریشه گرفته است. مقدم داشتن رفع نیازهای دیگران بر نیازهای خود در سراسر تاریخ زندگانی امام (ع) مشهود است. حضرت (ع) نه تنها در روزگار ثروتمندی سال‌های پایانی عمر بلکه از همان سال‌های تنگدستی اوایل هجرت به این صفت والای انسانی شناخته شده بود. به گونه‌ای که آیات متعددی از قرآن کریم در شأن ایثار و انفاق ایشان نازل گردید.

از جمله این آیات، آیه‌ای مشهور به «آیه ایثار[1]» است. این آیه هنگامی نازل شد که امام (ع)، گرسنه‌ای را که بر پیامبر وارد شده بود، به منزل خود برد و اهل‌بیت آن حضرت (ع) غذای خود را، که تنها غذای موجود در خانه بود، بدو دادند و خود گرسنه خوابیدند. (العروسی، 1412 ق)

«آیه ولایت[2]» نیز هنگامی نازل گردید که علی (ع) در حال رکوع، انگشتری خویش را به نیازمندی انفاق می‌کند. (طباطبایی، 1394 ق)

روزی امیرالمؤمنین (ع) چهار درهم داشت، درهمی را شبانه و درهمی در روز، یک درهم آشکارا و یک درهم در نهان انفاق کرد و آیه 274 سوره بقره[3] در مدح ایشان نازل گردید. (العیاشی، 1380 ق)

محمد بن الصمه از طریق پدرش از عموی خود نقل می‌کند:

«شبی در مدینه مردی را دیدم، که مشکی بر دوش و قدحی در دست گرفته بود و می‌گفت: ای خدای من، که صاحب اختیار و آفریدگار و پناه دهنده مؤمنانی، قربانی امشب مرا بپذیر، به چیزی جز آنچه در این قدح دارم و آنچه بر دوش کشیده‌ام به شبانگاه در نیامده‌ام، و تو خود می‌دانی که من علیرغم شدت گرسنگی و نیازی که به این مشک داشتم، به خاطر هدیه به پیشگاهت آن را از خود دریغ داشتم، پروردگار من! پس روی مرا بر نگردان و دعایم را بپذیر! بدو نزدیک شدم، تا آن که او را شناختم، او علی بن ابیطالب بود، به سراغ مردی رفت و اطعامش نمود.» (مجلسی، 1403 ق)

این‌گونه‌ایات و روایات رفتار انفاق آمیز امام را در شرایطی که خود ایشان نیز در زمره نیازمندان قرار داشت، نشان می‌دهند. ملاحظه رفتار امام در شرایط تمکن مالی نیز نشان دهنده تداوم همین وضعیت است. حکایات در نقل شیوه کمک‌های مالی امام (ع) بسیار زیاد است، لذا جهت اختصار از ذکر همه آن‌ها پرهیز کرده و به همین مقدار اکتفا می‌کنیم.

نکته‌ای که در تحلیل این بخش از سیره اقتصادی امام (ع) لازم به تذکر است این است که مصرف شخصی ایشان همواره در کمترین مقدار ممکن و انفاقشان به بیشترین مقدار بوده است. چنین رفتاری برای جایگاه رفیع امام (ع) در هدایت و اصلاح گرایش‌های طبیعی و خود محور انسان، کاملاً مناسب و زیبنده است.

ه-2- اوقاف[4] حضرت (ع)

وقف، یکی از راهبردهای مترقی اسلام برای تأمین نیازهای عمومی به ویژه نیازهای اقشار آسیب‌پذیر است؛ سنت وقف، در زمان رسول خدا (ص)، با راهنمایی‌های گفتاری و رفتاری ایشان به خوبی در رفتار مسلمانان‌ جای گرفته بود. به گونه‌ای که گفته‌اند: «هیچ یک از اصحاب ایشان نبود که چیزی را وقف نکرده باشد.» (ابن شبه، 1403 ق)

مولای متقیان هم، تمامی املاکی را که به برکت بازوان پرتوانش آباد ساخته بود، وقف نیازمندان نمود و در حالی به ملاقات پروردگار شتافت که از اموال دنیا چیزی به جز 700 درهمی که از سهم بیت‌المال خویش برای مایحتاج خانواده‌اش کنار گذاشته بود نداشت. (ابن حیون، 1385 ق)

در روایتی آمده هنگامی که علی (ع) با ضربات طاقت‌فرسای خود، آب گوارا را در صحرای ینبع جاری ساخت، مردم، با مشاهده این آب گران‌بها که مانند گردن شتر از زمین می‌جوشید، گفتند: وارثان علی را بشارت دهید! اما او وارثان این ملک را چنین بشارت دارد:

بَشِّرُوا الوارِثَ، ثُمَّ تَصَدَّقَ بِهَا عَلَی الفُقَراءِ وَ المَساکینَ وَ ابنَ السَّبیلِ وَ فی سَبیلِ اللِّه القَرِیبَ وَ البَعیدَ فِی السِّلمِ وَ الحَربَ لِیومِ تَبیضُّ وُجُوهُ وَ تَسوَدُّ وُجُوهُ لِیصرِفَ اللّهَ بِها وَجهی عَنِ النّارِ وَ لِیصرِفَ النّارُ عَن وَجهِی (طوسی، 1318 ق، ج 9، ص 148)

«وارثان را بشارت ده! همه را بر نیازمندان و بینوایان و در راه خداوند برای واماندگان دور و نزدیک، در صلح و جنگ، وقف نمود تا به روزی که در آن، چهره‌هایی به سفیدی و چهره‌هایی دیگر به سیاهی می‌روند، خداوند متعال مرا از آتش باز دارد و رویم را از آن در امان دارد!»

امام (ع) در مورد سایر املاک نیز رفتاری مشابه این داشته‌اند. یکی از موارد مشهور موقوفات او چاه‌های «ابونیزر» و «بغیبغه» است. ابونیزر پس از گزارش کیفیت حفر این چاه‌ها می‌گوید: پس از آن‌که آب این چاه‌ها مانند گردن شتر فوران نمود، حضرت (ع) به سرعت بیرون آمد و فرمود: «گواهی می‌دهم که این آب وقف است» (ابن شهر آشوب، بی‌تا)

[1]–  ﴿وَ یؤثِرُونَ عَلی أنفُسِهِم وَ لَو کانَ بِهِم خَصاصَةٌ وَ مَن یوقُ شَحُّ نَفسِهِ‏ فَأوُلئک هُمُ المُفلِحُونَ﴾ (حشر/ 9 )

[2]– ﴿إنَّما وَلِیکمُ الّلهَ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ ءامَنُوا الَّذِینَ یقِیمُونَ الصَّلوةَ وَ یؤتُونَ الزَّکوةَ وَ هُم راکعُونَ﴾ ( مائدة/ 55 )

[3]– ﴿الَّذِینَ ینفِقُونَ أموالَهُم بِالَّیلِ وَ النَّهارِ سِرّاً وَ عَلانِیةً فَلَهُم أجرُهُم عِندَ رَبِّهِم وَ لا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یحزَنُونَ﴾ (بقرة/274)

60-  اوقاف جمع وقف است. وقف در اصطلاح به معنای تحبیس اصل مال و تسبیل منافع آن است و به اعتبار کسانی که ملک بر، آنان وقف می‌شود به دو نوع وقف عام و وقف خاص تقسیم می‌شود. (ر.ک: فرهنگ لغات و اصلاحات اقتصادی، محمد هومن، چاپ اول، تهران: 1356)

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سؤالات تحقیق

با توجه به آن چه ذکر شد سؤالات اصلی تحقیق عبارت‌اند از:

  • مفهوم و علل فقر از دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) چیست؟
  • پیامدها و راه‌کارهای مبارزه با فقر از نظر امیرالمؤمنین (ع) چیست؟
  • راه‌کارهای فقرزدایی از جامعه امروز ایران با توجه به سیره و کلام امیرالمؤمنین (ع) کدام است؟

برای دیدن جزئیات بیشتر ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید:

 

لینک متن کامل پایان نامه رشته جغرافیا با عنوان : راه‌کارهای مبارزه با فقر اقتصادی بر اساس کلام و سیره عملی امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) جهت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت  با فرمت ورد